Auteur: Anna

Ik kreeg een heel mooi gedicht op 5 december. Iets over de bloem in mijn haar die zomaar ontlook in Spanje, die dof werd na een paar jaar… maar die voor altijd zal blijven.

Is het al december genoeg om de balans op te maken? 2014 ging over afscheid nemen. Afscheid van mijn boek, afscheid van de berg (al gaan we in juni pas echt verhuizen), afscheid van een Spaanse droom.
Ik was een kasteelvrouwe op een cortijo met overal muziek, gasten, lekker eten. Mijn kinderen vrij in de natuur met hun paarden, mijn man en ik met goede Spaanse wijn op het stoepje bij de deur. Mijn amandeltaarten een beetje beroemd en ook had ik geleerd om paella maken, flan, vijgenbrood.
Zo zou ik onafgebroken en eindeloos geïnspireerd lyrische verhalen blijven schrijven, vol pura vida, amor, duende,

Overvloed

In 2015 verandert alles en dat is goed. Maar op dagen als vandaag, als de zon zo mooi schijnt over de campo en ik mijn vingers razendsnel over de toetsen voel huppelen, dan koester ik het geluk van de schrijfster die door het papier kon vallen temidden van al die Spaanse overvloed en stilte. Alles wat ik op de berg heb ontdekt, ervaren, bedacht, gedroomd, ik zal het nooit vergeten.
Que me quiten lo bailao. Ook die zin kwam voor in het gedicht. Bijna niet te vertalen, maar zoiets als: ‘Wat ik heb gedanst zullen ze me nooit afpakken.’

Mijn man komt weer boven water. Letterlijk. Hij heeft drie weken geleefd tussen de roggen en de walvishaaien, helemaal aan de andere kant van de wereld. En daarna stapte hij in vier vliegtuigen en nu is hij weer op de berg.

Dunya introduceert mij op de volgende charmante wijze: ‘Mama had een depressie en ging van alles kopen: schoenen en een gouden vest en nog meer goud en zilver. En ze krijste heel hard tegen mij en Chaia terwijl we gewoon aan het stoeien waren. Aan wiens kant sta jij?’

Deep blue

Ilco is zen genoeg om dit loyaliteitsdingetje handig op te lossen. Dat was ook precies de bedoeling van dat duiken. Als ik niet zo graag terug wilde naar Amsterdam, runde hij nu misschien wel een duikschool in Brazilië. En na het meer dan harde werken voor MasterPeace, is dat dus precies wat hem weer op krachten brengt: the deep blue.
Als ikzelf ga snorkelen met een walvishaai, heb ik – hoe indrukwekkend ook – het na een halfuurtje wel gezien. Ilco daarentegen blijft onder water tot de laatste lucht uit zijn fles is, tot alle anderen allang weer in de boot zitten. En het is ongelooflijk maar waar: alle zeedieren komen ook altijd met hem spelen. Schildpadden, zeehonden, en zeker dolfijnen. Ik heb het gezien. Ilco is zelf ook een soort dolfijn, de zee is zijn domein.

Maar goed, nu is hij weer hier, en voor mij heeft hij een schelpenketting meegenomen. Terwijl we hém cadeautjes moeten geven, want vandaag is hij jarig. 51 alweer, ongelooflijk. Misschien is het de zee die hem zo jeugdig houdt, een soort natuurlijk crème de la Mer. Jaloersmakend is het zeker en dan is hij ook nog zo bruin. En zen dus. Hou dat vast!
Happy birthday happy diver, this one’s for you.

Ik ben hier eerder geweest, maar nog niet eerder zo lang. Meestal ren ik snel weg zonder om te kijken, net als Orpheus uit de Onderwereld. Dat kan nu niet, deze keer is mijn last te zwaar. Het is kil hier, en ook eenzaam.

Het Kerkhof der Vergeten Boeken, noemt de Spaanse schrijver Carlos Ruiz Zafón het. Daar liggen alle boeken die vergeten zijn, niet worden gelezen. Je ontkomt er niet aan als schrijver, soms moet je eerlijk toegeven dat een verhaal of een boek niet levensvatbaar is. Ik zei het al, ik ben er eerder geweest.

Fail harder

Ik weet nog steeds niet precies wat er deze keer mis ging. Volgens mijn uitgever heb ik me verslikt in het onderwerp: te groot, te persoonlijk.
Dat weiger ik te geloven. Honderd jaar eenzaamheid is toch ook gelukt? Hoe persoonlijker, hoe beter, lijkt me. En ik denk ook graag groot.
Feit is dat ik ruim twee jaar onafgebroken dag in dag uit aan dit boek werkte en zeker drie keer opnieuw ben begonnen. Ik ben ervoor op reis geweest, heb er vrienden, familie en meelezers tot waanzin mee gedreven. You try, you fail; you try again, you fail harder – dat was een beetje mijn motto geworden. Ook niet onbelangrijk: ik heb er een beurs voor gekregen.
Maar ik, die nooit opgeeft, nooit te beroerd om hard te werken of om keiharde kritiek te incasseren,  ik sluit dit manuscript nu voorgoed.

Mijn uitgever gelooft in reïncarnatie, die zegt: ‘Je zult niet de eerst schrijver zijn die een  project in de kast stopt om er later, vaak in een andere vorm, weer mee verder te gaan.’ En ook: ‘Probeer het te zien als een stap in een misschien wel levenslang proces.’
Daar kan ik me op dit moment niets bij voorstellen. Vandaag begraaf ik mijn boek en niets of niemand kan me troosten.

Ik rijd met de Landrover door de Spaanse bergen.

Het is nog vroeg, de zon is warm maar de lucht tintelkoud. Over de grond dwarrelen lichte rookflarden waar de ijzel condenseert, het lijkt het decor voor een of andere magische film. Ik klim en daal, cirkel langs de olijfbomen. De enige andere auto die ik tegenkom in veertig minuten  is een vrachtwagentje met de tekst Virgen de la Sierra erop.

Inzicht

In het huisje van de Landrover heb ik een een oude Coldplay-cd opstaan en komt de verwarming heel langzaam op gang. Buiten zie je af en toe groepjes olijfplukkers grote zwarte netten onder de bomen uitspreiden. Ze dragen mutsen en handschoenen. In tegenstelling tot de druivenpluk gebeurt het oogsten van de olijven altijd in het natste, koudste seizoen.
Dan verrijzen om de hoek ineens de majestueuze Sierra Nevada, ze zijn weer royaal bepoedersuikerd met sneeuw.
Ik ben nooit echt een bergmeisje geworden, maar nu zie ik alles even glashelder – als de schilletjes van een enorme Spaanse ui die je stukje voor stukje afpelt. Het magische landschap dat als je je ogen een beetje dichtknijpt lijkt op de zee, de harde werkers hier of waar ook ter wereld. Alles is tijdloos en oneindig. Alles is overal.
En ik rijd er heel hard doorheen met mijn autootje.

(srcoll down for english translation)
Het buitenleven is wreed. Hoeveel dieren hebben we inmiddels begraven? Zoveel meer dan in mijn hele stadsleven daarvoor. Vandaag een monumentje voor Luna.

Luna is gered van een gemene Spaanse eigenaar, zoals er zoveel zijn hier in Spanje. Paarden worden behandeld als oud vuil, met zwepen geslagen, met puntige sporen bereden. Dat heeft Luna’s karakter niet aangetast, integendeel. Op Luna leren alle kinderen rijden omdat ze zo lief is. Nooit zal ze er plotseling vandoor gaan, zelfs haar lippen zijn zacht als ze een klokhuis opeet vanuit je hand. Luna staat bij Liz, de paardenbuurvrouw die haar droom heeft waargemaakt: haar eigen paarden, haar eigen manege. Dat is net zo zwaar als het fijn is. Zeker in de wintermaanden zijn de kosten altijd hoger dan de baten. En het is onvoorstelbaar hard werken, die paarden: elke ochtend vroeg op, sjouwen met balen hooi en watertanks (geen waterleiding) en dan nog de zorgen, de dure veearts kind aan huis.

Koliek

Een paard gaat meestal dood aan een koliek. Dat komt, weet ik inmiddels, ze kunnen niet overgeven. Een paard met een koliek moet lopen, mag niet gaan liggen.
Luna was oud en koortsig, haar maag was al leeggepompt, maar ze zag er nog steeds ongelukkig uit. Alleen als de kinderen haar buik aaiden, kon ze rustig blijven staan. Of het was haar keuze om dan stil te staan, ze was zelfs als zieke nog vriendelijk en welwillend. Ze legde haar neus tegen Dunya’s wang, vlijde haar flank tegen de snikkende Chaia.
Liz was helemaal alleen met het paard, haar man voor werk in het buitenland. Ze heeft twee dagen en 1 nacht gelopen en gelopen met Luna. En toen konden ze niet meer. Allebei niet. Toen heeft Liz haar naar haar lievelingsweitje gebracht met veel zacht zand. Daar is Luna gaan liggen en daar is ze dood gegaan.

En nu is de wereld een beetje minder zacht geworden.

Translation

Country life is cruel. How many animals have we burried already? So much more then in all those years in the city. Today I’m erecting a little monument for sweet, soft Luna.

Luna was saved from a mean Spanish owner, like there are so many here in Spain. Horses are treated like dirt, being hit with whips and tortured with pointed spurs. This has not affected Luna’s character. On the contrary. Luna is the horse that all the children are learning to ride on, because she is so sweet. She will never run off all of a sudden and even her lips are soft when she’s eating an apple core from your hand.
Luna lives with Liz, our horse neighbour who made her dream come true: having her own horses and riding school. That is about as hard as it is great. Especially in winter the costs outweigh the benefits. It’s incredibly hard work: getting up very early every morning, carrying bales of hay and water tanks (many times the well is dry), and all the worrying, the expensive veterinarian almost one of the family.

Horses often die of a colic. That’s because, so I am told, a horse cannot vommit. A horse with a colic has to walk, is not allowed to lie down.
Luna was old and feverish. They had emptied her stomach, but she still looked very unhappy. Only when the children petted her belly, she could stand still. Or she would just because even when she was ill, she still was friendly and benevolent. She put her nose against Dunya’s cheek, nestled her flank against a crying Chaia.
Liz was all on her own with the horse, her husband abroad for work. She walked Luna for two days and one night. And then they were utterly exhausted, both of them. They just couldn’t go on. Then Liz brought Luna to her favoutrite litltle meadow which has nice soft sand.
There Luna lay down and there she died.

And now the world has become a little less soft.

Er waren windstoten van 80 kilometer per uur. Dat is eng in de stad maar enger nog in the middle of nowhere.

Het had iets onheilspellends, dat gierende geluid, er vloog  van alles door het donker. Af en toe knalde er een raam of een deur open en dan gilden de meisjes.

Mama beer

Maar ons huis stond stevig als een rots en in de haard brandde het vuur hoog en warm. We keken naar de dvd van Het kleine huis waar Laura en Mary ingesloten zaten in een hutje terwijl buiten een sneeuwstorm woedde. Ze hadden ook vuur en ma ging hiinkelspelletjes met ze doen tegen de kou. Pa ging jagen en kwam terug met een hert. Wat waren ze blij dat hij weer veilig en warm thuis was!
Ondertussen zat ik als mama beer in haar hol met al haar berenkindertjes. Ik maakte Nederlandse thee en theebiskwietjes en later zongen we ‘Hoor de wind waait’  bij de schoentjes voor de andere open haard waar geen vuur in brandde want dat zou niet kunnen met de pieten. Dunya schreef een briefje dat ze in plaats van een wortel (‘dat paard is in Nederland hoor mama’) deze keer kokindjes had neergelegd voor de pieten ‘want die zullen jullie wel missen hier in Spanje’.
‘s Nachts lag ik nog lang en alert te luisteren naar hoe het hek van de patio open en dicht knalde.

De volgende ochtend was alles extreem kalm. Maar dat was weer een ander liedje.

Ik vind dat ik buitengewoon veel mensenkennis heb. Soms. (lees verder)

De hippe tandarts die mij redde

Laatst dacht ik ineens terug aan mijn hippe Amsterdamse tandarts. Wat was ik blij met haar. Niks griezelig en viezig – zoals dat vaak is met tandartsen-  maar een beeldschone vrouw in een beeldschoon grachtenpandje, ik nam indertijd de dure parkeerkosten graag voor lief. Want mijn hippe tandarts redde mij. Na jaren van onwetendheid, openbaarde ze dat mijn tanden ernstig verwaarloosd waren. Er was ook iets ernstigs… ik weet niet meer precies, maar ze moest elke drie maanden een ingewikkelde behandeling uitvoeren onder zware verdoving. Bakken vol tijd heeft me dat gekost en geld… Maar nee, op je tanden mag je niet bezuinigen natuurlijk. En passant bleekte ze mijn tanden en zette kroontjes op mijn dracula-snijtandjes. Ik voelde me een filmster, een geredde filmster.
Mijn tandarts was woedend toen ik vertelde dat ik op wereldreis zou gaan. ‘Met jouw gebit is dat echt onmogelijk.’  En zelfs zei ze: ‘Zonder de juiste behandeling verlies je binnen één jaar al je tanden.’
We zijn inmiddels acht jaar verder. In Afrika ben ik één keer naar een hippe collega-tandarts geweest, in Kaapstad. ‘Bleech, panoramical pictures, mouthwash?’ En in Spanje haastte ik mij  natuurlijk naar de dorpstandarts. ‘Ik heb namelijk een soort tandenprobleem…’  Ik wist eigenlijk niet eens precies wát. De tandarts – griezelig en viezig- maakte een paar foto’s en vond niks bijzonders, en dat duurt tot aan de dag van vandaag. Als ik één keer per jaar naar hem toe ga is het veel.

De vieze gymleraar waar je niks aan hebt

Allebei mijn dochters hebben hem als mentor gehad: de sportleraar die vooral heel erg dol is op zichzelf. Eindeloos duurden de oudergesprekjes met hem en na afloop was ik niks wijzer geworden over mijn dochters. Wel wist ik hoe de gymleraar zelf in het leven stond: wat hij belangrijk vond (sporten, sportief zijn) en hoe dol de kinderen op hem waren, volgens hem dan. De helft van het eindcijfer voor gym bestond uit theorie en ik heb tot aan de dag van van vandaag diep medelijden met mijn dochters als ik ze weer eens in de weer zie met de taaie, totaal oninteressante lappen stof over bijvoorbeeld ‘het belang van warming up’  – en dat dan vervat in een uit je hoofd te leren definitie van tien eindeloze zinnen. En tot overmaat van ramp is deze sportleraar -oud en lelijk- ook nog eens net iets teveel gefixeerd op de leukste jonge meiden. Echt zo’n man die je zo snel mogelijk uit je leven wilt wissen.
Tot gisteren. Een vriend van mijn dochter kreeg midden op het schoolplein en totaal onverwacht een epileptische aanval. Totale paniek natuurlijk, mijn dochter stond ernaast en heeft er best een klein traumaatje van opgelopen. Zelfs de leraren wisten niet wat te doen.
Behalve de sportleraar. Vanuit de verte kwam hij aanstormen, greep de jongen die inmiddels op de grond was geklapt, draaide hem op zijn zij en liet zijn eigen vingers tot bloedens toe stukbijten in zijn pogingen de jongen niet te laten stikken in zijn eigen tong. Hoewel het centro de salud schuin  tegenover de school ligt duurde het volgens mijn dochter eindeloos voor de ambulance kwam. Toen ze er eindelijk waren, verklaarden ze dat de gymleraar die jongens leven had gered.

‘Mama, weet je wat het ‘deep web’ is? Dat is dat deel van het internet waar je niet bij komt met gewone zoekmachines, het beslaat 99 procent van het totale internet.’

Je kunt er huurmoordenaars vinden maar ook het supersaaie intranet van een willekeurig bedrijf. Mijn dochter heeft een nerdy vriend die toegang heeft tot het deep web en volgens haar ziet het er heel rommelig uit: geen opmaak, lange lappen tekst. Geen zoekmachines dus.

Alive inside

Ik vind het vooral zo fascinerend omdat het me doet denken aan het menselijk brein. Vooral bij dementerende mensen zie je hoe makkelijk je kunt verdwijnen in die andere 99 procent. En hoe je er soms ook ineens weer uit terug gezogen kunt worden, even. Door muziek bijvoorbeeld. Op het IDFA draait op dit moment de film Alive Inside, maar ruim een jaar gelden rouleerde er ook al een film over hoe totaal in zichzelf geraakte bejaarden ineens opbloeiden als ze werden geconfronteerd met dierbare en belangrijke muziek uit hun leven.
Muziek is dus krachtiger dan woorden, dan beelden. Ergens opent het een achterdeur naar schijnbaar vergeten herinneringen, haalt het je even terug naar de veilige wereld van de zoekmachines.

Afgronden

‘Zou je op het deep web gaan als je wist hoe het moest?’ vraagt mijn dochter. Maar nee, ik ben nogal bang voor afgronden.
Dementie vind ik al doodeng sinds ik als puber Hersenschimmen las. Maar mocht ik daar ooit komen, dan hoop ik dat iemand Moulin rouge voor me draait, de hele soundtrack, om me eraan te herinneren dat het leven uitbundig is (of was). Of September van Earth Wind and Fire, een lied dat ten sterkste verweven is met momenten en tijden dat er van alles voor het eerst gebeurde.
Het werkt nu al. Als ik mezelf moet geruststellen is er bijvoorbeeld altijd het adagio uit het klarinetconcert van Mozart. Ik heb dat denk ik wel honderd keer in mijn leven stiekem geneuried. Als ik met zweethandjes enge trajecten moest rijden, of vlak voor een belangrijke presentatie. Het was de muziek die ik als klein meisje hoorde in mijn bed. Mijn vader speelde klarinet en terwijl hij opnieuw en opnieuw dat adagio instudeerde (het lukte niet erg, er was ook veel gevloek tussendoor), viel ik veilig in slaap.

‘Ik heb nog geen euro om brood te kopen,’ lispelt het zigeunerheksje in mijn oor. ‘En geen fatsoenlijke kleren ook trouwens, alles kapot. Heb jij misschien nog….?’ Ik heb haar geadopteerd, zoals mijn moeder vroeger toen ze in Parijs woonde haar eigen clochard had. Ze kon niet iedere zwerver redden, maar hem bracht ze elke dag trouw stokbrood en wijn.

Ik op mijn beurt geef het zigeunervrouwtje  maar weer eens mijn wisselgeld bij de viswinkel – vandaag eerlijk gezegd vooral om van het intimiderende en onophoudelijke gemompel af te zijn.

Als het sneeuwt op de Sierra Nevada

Herfst, regen. ‘Dan sneeuwt het op de Sierra Nevada,’  zegt mijn jongste dochter ervaren. Het zal best, ik zie alleen maar die dikke grijze wolk die zich om de berg heen heeft geplakt en alles daarbuiten verstopt. Mijn paradijs is glibberig met plassen waar zelfs ik met mijn hakjesfetisj een (van mijn dochter geleend) paar kaplaarzen voor aantrek. Het internet hapert door de stroomstoringen in het dorp en ik kan niet eens gaan mopperen bij mijn man want die zit in Mozambique. Af en toe overvaalt me ‘a strong urge to fly.’
Maar hierboven houdt de stroom houdt zich voorlopig dapper, daar kan je je dan ineens extreem bewust van zijn.‘I’ve got electric light. And I’ve got second sight. I’ve got amazing powers of observation.’ Hm, ik kan geloof ik alleen nog maar denken in Pink Floyd lyrics, wat betekent dat?

Bij de Albert Heijn aan de Costra Brava doe ik een dure online bestelling van zuurkool, kaneelbeschuitjes, sterrenmuntthee en nog wat heimwee-eten, waar ik samen met mijn jongste naar uitkijk als ware het een uitbundig kerstpakket Maar zelfs de aankomst daarvan kan, weet ik uit ervaring, nog dagen op zich laten wachten.
Dus dat doen we dan maar. Terwijl de olijfpittenoven zoemt en mijn haren nonstop ruiken naar het vuur van onze open haard.
Is there anybody out there?

Dit is mijn middelste dochter. Vorige week had ze nog gitaarles in de zon.

Ik heb nou wel genoeg opgesomd wat er niet is in Montefrio (bioscopen, boeken, niet-Spaans eten, boetiekjes, kunst, sowieso de dynamiek van een stad…)
Maar er zijn ook dingen wél en mijn dochter snapt dat.

Panters

Voor pianoles moet je naar Granada, maar gitaar kun je hier leren spelen als de beste en mijn dochter doet dat.  En ze danst nu al jaren bij de lokale flamencogroep onder leiding van een piepkleine zigeunerin (die zweert dat ze geen zigeunerin is).  Ze treden regelmatig op en oefenen dan dagenlang. Super professioneel en stoer.
Verder is er twee keer per jaar de feeërieke danstent op de kermis En een pop up disco naast de schoolboekenwinkel; komende zaterdag weer. Al dagen zijn mijn dochter en haar vriendinnen in de weer met wat ze aan gaan trekken, de allerhoogste hakjes, kortste jurkjes, rokjes, ze sturen elkaar alvast foto’s.  Pink Panters, zo heet het vriendinnengroepje, al jaren. Hun logo is een witte diamant en ze zijn van plan die binnenkort als een tattoo te laten zetten.

Mijn dochter snapt dus alles van Montefrio; andersom begrijpt ze niet waarom we straks in Amsterdam gaan wonen. ‘Jouw geluk is mijn ongeluk,’  zegt ze tegen mij. Ik tel af en zij telt terug.
Dat is voor ons allebei af en toe best een zware dobber.