Anna van Praag

Totaal zinloze spullen waar je op een of andere manier nooit vanaf komt, die aan je blijven kleven. Ik geloof nooit dat wij de enigen zijn die dat hebben. Toch?

Hoewel we pas over een jaartje gaan verhuizen, begin ik nu al met argusogen naar onze spullen te kijken. Van een heel groot huis gaan we straks naar iets best wel kleins. Vind ik op zich heerlijk – bevrijd van balast! Maar ja, wat is balast?

Die ene Diva-ring

Wat me fascineert is dat de dingen jou lijken uit te zoeken in plaats van andersom. Prachtige spulletjes die alles in zich hebben om heel dierbaar te worden, verdwijnen meteen weer uit je leven. Zoals die ene Diva-ring die ik van mijn man kreeg, een jaar of tien geleden. Zo’n perfecte ring, en eentje met een belofte. Ik raakte hem diezelfde dag nog kwijt, gewoon in huis. Alles heb ik afgezocht, vuilnisbakken leeggemaakt, onvindbaar. Toen we gingen verhuizen hoopte ik steeds hem alsnog te vinden, dat hij ergens onder of tussen was gerold. Niks daarvan. Terwijl ik hier nog steeds een lelijk kettinkje heb dat ik op mijn twaalfde won op de kermis. Ik draag het nooit, heb het al heel vaak weggegooid, maar op een of andere manier duikt het altijd weer op, hoe kan dat?
Of handdoeken. Ik koop vaak nieuwe, zacht en wollig, fijn voor op het strand. Maar als ik ze zoek, vind ik altijd eerst die ene van Reisbureau van Manen. Het staat er met grote letters op, de rest van die handdoek is totaal verbleekt, maar steeds zie ik weer een kind zich ermee afdrogen. We hadden die handdoek al in Durgerdam en wie weet hoever nog daarvoor. Reisbureau van Manen? Nooit geweest, hoe komen we in vredesnaam aan dat ding? En vooral, hoe komen we er vanaf?

Ik praat tegen mijn kleren

Prachtige schalen met vissen erop geschilderd, voorzichtig meegenomen uit Portugal, breken al bij het eerste feestelijke dinertje en lelijke ouwe met ‘Blokker’ erop blijken onverwoestbaar. Nieuwe lievelingstruitjes worden opgeslokt door de wasmachine samen met wederhelften van sokken, terwijl die ene helemaal niet zo bijzondere blouse altijd maar weer vooraan hangt in de kast. ‘Vooruit dan maar, ik draag je nog één keertje,’  zeg ik (ja, ik praat tegen mijn kleren), ‘maar daarna gooi ik je weg.’ Totdat iemand die blouse ongevraagd heeft gewassen en ja hoor, daar hangt ie weer. Terwijl ik toch hevig op zoek was naar dat ene nog-ongedragen ozomooie shirtje…

Nou ja, ik ben dus heel benieuwd wat voor spullen we straks allemaal uitpakken in Herberg In de veilige haven. We hebben daar dan een bruidssuite in te richten, natuurlijk koop ik alles nieuw. Maar ik weet nu al, er komt een dag… dan zijn per ongeluk alle handdoeken in de was of kwijt en dan staat de bruid zich af te drogen met… inderdaad.

‘Ga je me missen, mam, als ik zo lang wegga?’  vraagt ze. ‘Ik jou niet. ’

‘Nee joh,’  zeg ik. ‘Ik ben alleen maar heel blij voor je. Dit is je droom en nou doe je het: ruim een maand naar Parijs, je vliegt er helemaal zelf heen, ik hoef niet eens meer mee. En dan heb je daar dat filmkamp van de New York Film Academy, op de chique filmschool in hartje Montmartre. Het is geweldig dat het je gelukt is, en stoer dat je er zelf ook zo hard voor werkt. Ik denk alleen maar heel blij en trots aan je.’

Piepklein moedertje

We zitten bij de Starbucks op Malaga Airport, Bloems grote knalblauwe koffer al keurig ingechekct. Ze heeft iets groens aan, waardoor haar ogen ook heel groen en stralend zijn. ‘En ben je jaloers, zou je ook wel willen?’  vraagt ze. En weer zeg ik nee. Dat ik zelf toen ik haar leeftijd had ook in Parijs was, dat het nu haar beurt is. Dingen die ik al weken tegen haar zeg, we dansen steeds opnieuw hetzelfde gesprek. En ondertussen drinken we capuccino en verzinnen de levensverhalen van alle reizigers, een eindeloos spel waar we allebei geen genoeg van kunnen krijgen.
Bij de douane omhelst ze me, in alle opzichten groot, ik voel me een piepklein moedertje. ‘Huil je nou toch? Wat schattig!’ En bijna pesterig voegt ze eraan toe: ‘Met wie moet je nou je gezellige keukengesprekjes houden elke dag?’ Maar dan krijgt ze het zelf ook te kwaad of dat denk ik, want ineens is ze weg, haar volwassen leren damestas over haar schouder. Zes weken tot ik haar weer zie, zolang ben ik nog nooit van een kind gescheiden geweest. En ja, ik ben wél jaloers. Op Parijs. Dat ze er zo’n wijze, geweldige, mooie Bloem bij gaan krijgen…

‘Ik trap er niet meer in, het is een stom spel.’ Dat denk ik als ik met een woest snikkend meisje door het holst van de nacht over de camping terug loop na het voetbal.

Eigenlijk was de allereerste wedstrijd tegen Spanje al niet leuk. We zaten thuis op de berg klaar om mild te verliezen, in plaats daarvan maakten we Spanje in en en zagen al onze Spaanse vrienden verdrietig worden. De vriendinnen van Chaia schaamden zich zo dat ze naar buiten gingen en niet meer binnen wilden komen. Een andere jongen, Jairo, lief en goedopgevoed, bleef dapper de hele wedstrijd kijken in zijn Barca-shirt – maar toen de kwelling eindelijk voorbij was, stak hij wel snel zijn middelvinger op tegen Van Gaal.

Hangjongeren

Ik zat in de campingbar naast een soort Maxima toen Brazilië door de Duitsers werd verslagen. Een blonde reizigster uit Rio, met wie ik vast vriendinnen zou zijn geworden – ware het niet dat ze ergens tijdens de eerste helft haar telefoon verstopte en daarna zichzelf. Dat komt, er zijn hier op de camping ook Duitse hangjongeren die nogal irritant zijn. Allemaal lang en blond, de jongens gemillimeterd haar met een lok in een zijscheiding, de meisjes met lange vlechten. Hun vaders zijn lieve oude surfers, niks mis mee. Maar deze jongeren (logisch, het zijn pubers) weten nog niet hoe ze bescheiden kunnen zijn.
Daar hadden we gisteren ook last van. De Duitse hangjongeren namen de ruimte schaamteloos en zelfvoldaan in met de air van de sowieso-winnaar, loerend naar mijn oudste dochter, die de helft van de wedstrijd met haar rug naar de tv zat van pure zenuwen en mijn jongste die zich snikkend verstopte in haar hoody.
In het aangrenzende zaaltje stond ook de tv aan. Daar hoorden we steeds drie verspaanste Argentijnen juichen. Harder en harder.

Mensen die (bijna) permanent op campings wonen. Ik heb er een zwak voor, net als voor circusmensen en verbleekte hippiekolonies.

Hij staat altijd stil om even te stralen als je hem ziet. Pas na dat stralen, zegt hij iets onbenulligs als ‘Halloooo’ of ‘Jajaja.’ Maar dan sta je al terug te stralen. Een oude verspaanste Duitser is hij en zijn caravan staat permanent naast de vetplantenberg van de fijne zeecamping in Tarifa. Er hoort ook een vrouw bij, maar misschien is dat alleen maar de geest van zijn vrouw, want ze heeft altijd van die halfdoorzichtige wappergewaden aan en glijdt woordeloos voorbij aan de randen van je blikveld.
Dan hebben we de man uit Avila die in zijn eentje een enorme gezinstent bewoont met vol zicht over de zee. Je ziet hem ‘s ochtends altijd in de vroege ochtendzon aan zijn gezinstafel zitten. ‘s Avonds drinkt hij bier en luistert naar de Popcorn Song. Hij heeft keelkanker gehad, vertelde hij laatst achteloos. Daarom groeit zijn baard niet meer. Maar sinds de kanker over is, woont hij de helft van het jaar in Tarifa en kijkt naar de zee.
Verderop bivakkeert het Duitse meisje van vierentwintig. haar ouders zijn er nu ook, die reizen hun dochter achterna omdat ze haar anders nooit zien. Het meisje – terecht diep bewonderd door mijn oudste dochter- verdient haar geld over de hele wereld als afwisselend safarigids, snowboardleraar, duikinstructeur en (nu, hier) kite-leraar. Ze is niet knap, maar zo vrolijk dat iedereen graag bij haar in de buurt wil zijn.

Salam

Daar passen wij prima tussen. We wonen in een daktent en een achterbak. Het is dat we geen kippen hebben, maar het voelt als een halve boerderij. Ilco staat in het centrum van alles patat of  pannenkoeken te bakken net als de vader van de Stampertjes. Dunya blaast oranje ballonnen op met haar bij elkaar verzamelde camping-gang van allerlei nationaliteiten. Chaia zingt licht-melancholieke liedjes met haar gitaar in de hangmat. En Bloem lakt haar teennagels turquooize terwijl ze ondertussen haar Camebridge-examen voorbereidt – wat haar volgend jaar officieel moet bestempelen als native speaker. Tussen alles door doe ik vrolijk ingewikkelde yoga-oefeningen op een matje als ware het een zen-achtige omgeving. Er wappert een Nederlandvlag naast me aan de Landrover maar het nummerbord is Spaans en op de zijkant staat nog steeds ‘Salam’.
Ik voel me hier behoorlijk thuis.

Ach wat hebben mijn vriendinnen en ik veel gemist vroeger. Hoe eenzaam en vooral langzaam moesten wij bouwen aan ons lage meisjeszelfbeeld.

Dáárom zijn die telefoons van de dochters dus mee. Actie 1: ga met je bikini naar het strand, borstel je haar, zonnebril erin (tot zover doe ik precies hetzelfde). Actie 2: pak je telefoon en maak de eerste van zeker honderd selfies. Er hoort een speciale selfie-glimlach  bij en ook selfie-apps met filters die visagisten overbodig maken.

Instant

‘Jullie zijn echt blij met jezelf hè?’ lacht hun vader als hij ze zo een tijd heeft zien paraderen langs de zee. Maar dat lijkt me niet de essentie. Die meiden willen vooral blij met zichzelf worden. Daarbij helpt actie 3: het delen. Met vriendinnen. In groepen. En nog anoniemer: op Instagram. Ilco heeft net een jongerencongres bijgewoond en vertelt over een afschrikwekkend filmpje: een viezige man komt aan je deur om te vragen of hij even naar de foto’s van je kind mag kijken. ‘Vooral die van je dochter.’ De mensen in het filmpje worden woedend, maar, zo is de moraal, op Internet gebeurt dat precies zo. Instagram is publieke ruimte, de leukste selfies vinden óók gretig aftrek bij totale vreemden die zijn ingelogd als bijvoorbeeld  ‘guest 428.’ ‘Met hashtag bikini krijg je extra veel likes,’  zegt de oudste dochter, ‘net als hashtag schooluniform.’ Tegelijkertijd is dat de grap: zoveel mogelijk likes scoren op je zorgvuldig gecomponeerde foto.

Het is vast naïef maar die likes blijven in mijn hoofd – net als bij hen – goddank abstract en anoniem. Ik snap die instant opwaardering van je zelfbeeld via Instagram wel, dat is net zoiets als een Mars eten als je honger hebt. En verder lijkt het me niet veel anders dan wat wij vroeger deden, de afdruk van je naam  aan de binnenkant van een openbare wc-deur. Of schrijven in het natte zand.  Anna was here.

Een leven in cirkels, Met veel tamtam weg uit Amsterdam, straks met veel tamtam weer terug. En nu weer met de Landrover aan zee en slapen in de daktent.

Het is dezelfde daktent, een beetje stoffig en verschoten. Dezelfde Landrover ook waarmee we door heel Afrika zijn gegaan. Hij rijdt nog steeds, en Ilco en ik slapen weer in de achterbak en zien van daaruit de zee.

Romantisch

Ik blijf er maar naar kijken, naar die achterbak vooral. Niks slaapt zo ongemakkelijk en tegelijkertijd zo lekker. Zo romantisch.
Ondertussen gaat de rest van het gezin soepel verder waar we gebleven waren, dezelfde rituelen en spelletjes als toen we ruim zeven jaar geleden in deze auto naar Afrika vertrokken. Alleen liggen de meiden nu iets krapper in de daktent en reizen er telefoons en tablets mee. We hebben nu wel elektriciteit en zelfs een gezellig schemerlampje, maar dat verandert niks. We leven een concentrisch leven.

En tegelijkertijd ben ik me bewust van de eindigheid van alles. Volgende zomer vliegt de oudste uit en die Landrover… gaat die echt mee terug naar Nederland, is hij onsterfelijk? Slaap ik over zeven jaar nog steeds net zo makkelijk in die roestige achterbak?

De moeder van Steffi en Nelli is dood. Ik lees het voor en schrik zelf. Shit, even vergeten dat het op dit moment in het boek al gebeurt. Ik kijk naar mijn tienjarige dochter in haar bed, trekt ze het wel?

Dunya huilt niet. Ze vraagt wel: ‘Jij gaat toch niet dood, hè?’ Ik zeg zo vrolijk mogelijk dat het er niet  zo uitziet. ‘En zeker niet zolang ik nog zo hard in je blote schouder kan bijten.’

Tien stukken

Maar Dunya wil niet stoeien, ze wil filosoferen. Alsof het de gewoonste zaak van de wereld is zegt ze vlotjes: ‘Mijn hart is verdeeld in twee helften. De ene helft heb ik zelf nodig om te leven, om mijn bloed rond te pompen door mijn aderen en ook alle fijne herinneringen. De andere helft heb ik in tien stukken verdeeld:  eentje voor papa, voor jou, voor mijn zussen. Jullie zitten allemaal in mij, voor altijd. Net als de moeder van Steffi in haar zit. Het vijfde stuk is voor mezelf.’
‘En die vijf stukken van je hart die nog overblijven?’
Zonder een moment na te denken, zegt ze: ‘Die zijn voor vriendschap, liefde vrolijkheid, vrijheid. En wat nog meer? O ja, vrede.’
Tevreden draait ze zich om. ‘Slaap lekker mama.’

Ik hou niet zo van de natuur. De eindeloze heuvels vol olijfbomen waar Andalusië zo bekend om is, zal ik niet missen als ik hier wegga. Olijfgroen is een saaie kleur! Ook de stoere peña ken ik nu wel, met zijn onbegroeide rotsen waar vaak sneeuw op ligt.
Maar er is één plekje, dat blijft maar toverachtig mooi.

Als je beneden bij ons aan de berg naar rechts gaat, zie je het eigenlijk meteen. Glooiende heuvels zonder olijfbomen. Zonder andere bomen ook, dat maakt het nog weidser. Het is een magisch landschap. Iedereen die bij me in de auto zit, valt het op, het is ook de lievelingsplek van de paardenmeisjes om doorheen te galopperen. In tegenstelling tot olijfbomen die nooit hun blaadjes verliezen, veranderen deze heuvels het hele jaar door van kleur. Dat heeft te maken met het wuivend koren dat er groeit.

Dus zijn ze eerst Teletubbie-groen.

Daarna veranderen ze tijdenlang in een klaprozenzee.

En nu zijn ze goud (en ja dan moet ik ook altijd aan het vrouwtje van Stavoren denken).

Er is een Arabische transformatieprinses bij ons te gast.

‘Alles is magie,’  zegt de prinses en kijkt je doordringend aan met haar 1001-nacht ogen. ‘En alles is voorbeschikt.’ En dan bedoelt ze ook echt alles. Zelfs de sla heb ik in haar ogen op wonderbaarlijke wijze met precies maar dan ook precies haar favoriete ingrediënten klaargemaakt (tomaat en avocado). ‘We staan aan de vooravond van grote veranderingen,’ dat zegt ze ook. Ze schrikt er zelfs af en toe van wakker, vertelt ze, zoveel transformatie hangt  er in de lucht.

Spermatozoïden

Nee, ze is natuurlijk geen echte prinses al is ze exotisch en zeer elegant – met een toefje okselhaar.  Ze is bereisd en slim en  komt met Ilco over een project praten. Een vrij concreet project gelukkig want deze vrouw houdt zich ook bezig met alchemie en met ‘de vrouwelijke creativiteit.’  ‘Wat is dat dan?’  vraag ik nieuwsgierig, maar dan komt er helaas iets teleurstellends over ‘ontvangen,’ want ‘de man creëert nieuw leven met al zijn spermatozoïden.’ ‘Waarvan er dan ook weer miljoenen doodgaan,’  zegt Ilco nog. Maar goed, de Arabische schone is net voor het eerst van haar leven verliefd – op een Zuidamerikaanse bergbewoner- heb ik haar niet veel later ontfutseld, dus dit antwoord telt niet echt.

Marquez

Precies zo moeten de Afrikanen naar ons hebben gekeken als we weer eens ergens onderdak kregen op onze lange reis: met een mengeling van fascinatie, bewondering en milde verbijstering. Wij wilden op onze beurt die gastvrijheid en openheid teruggeven en ik word blij van zo’n vrouw op de patio, alsof er een vleugje Garcia Marquez overwaait.
En daarom heb ik ook zin in de herberg die we gaan runnen over een jaartje. Ik hoop dat er heel veel bijzondere gasten gaan komen. Die geef ik dan eten en ruimte. En dan ga ik vervolgens een beetje stilletjes naar ze kijken.

Ik kwam deze foto tegen: dochters in de woestijn, gefotografeerd door Ilco. Jaren geleden natuurlijk, maar ik was opnieuw geraakt. Drie zussen, samen op weg, het heeft iets onvoorwaardelijks.

Vandaag staat er een artikel van mij in de nieuwe LINDA. ‘We zijn gelukkiger zonder’  heet het – en dat ‘zonder’  slaat op kinderen. Zo begint het: ‘Word je gelukkig van het hebben van kinderen? ‘Welnee, dat is een mythe,’  zegt Ruut Veenhoven, een hoogleraar die het weten kan (hij doceert ‘sociale condities voor menselijk geluk’). ‘Integendeel zelfs.’ De hoogleraar krijgt steun van baanbrekend onderzoek van de Princeton University onder 1,8 miljoen Amerikanen. ‘Mensen zonder kinderen zijn gelukkiger dan met.’ Het stond in alle kranten en ik las dat met een stiekem gevoel van herkenning. Want ja, ik heb drie kinderen van wie ik meer houd dan van wie ook op de hele wereld. Maar soms… Of misschien wel ietsje vaker dan soms…’

Impact

LINDA lag nog niet eens in de winkel, of de eerste reacties kwamen binnen in mijn mailbox. ‘Voordat ik kinderen had, snapte ik nooit helemaal wat mijn moeder bedoelde als ze zei dat ze nooit aan kinderen had durven beginnen als ze van tevoren had geweten wat een impact het moederschap op je heeft. Nu begrijp ik dat maar al te goed. Dat gevoel heb je mooi verwoord.’  Gelukkig maar want het is een  lastig onderwerp -niet voor niks is het bij LINDA een tijdje op de plank blijven liggen. En mijn dochter kijkt nu ook alweer fronsend over mijn schouder. Soms ben ik bang dat ik die meiden teveel belast met al mijn gedoetjes. Schrijven is zo openlijk en die kinderen van mij zijn best vaak onderwerp.
Dan ben ik blij dat ze met zijn drietjes zijn.